Κοινότητες μ’ Ενέργεια
Στον απόηχο της ημερίδας με θέμα «Αξιοποίηση Βιομάζας: Προνομιακό πεδίο για συλλογική επιχειρηματικότητα, ευκαιρία για βιώσιμη τοπική ανάπτυξη στα Καλάβρυτα», που οργάνωσε το Σάββατο 30 Μαϊου ο Όμιλος «Φίλοι Καλαβαρύτων», με την υποστήριξη του Δήμου Καλαβρύτων, έρχονται σκέψεις με αιχμή τις Ενεργειακές Κοινότητες. Ένα θεσμό που έχει εισαχθεί στη χώρα μας από χρόνια, πλαισιωμένος από νόμους που διέπουν τη σύσταση των Κοινοτήτων αυτών και τη λειτουργία τους. Και ενώ υπάρχουν αρκετά παραδείγματα με θετικά αποτελέσματα, οι Ενεργειακές Κοινότητες δεν φαίνεται να έχουν πάρει τη θέση που ίσως τους αξίζει στον τόπο μας.
Καταφεύγω στο λεξικό, πάω γρήγορα στη λέξη «ενέργεια» και διαβάζω : «Η λέξη ενέργεια υπήρξε, ήδη από την αρχαία γλώσσα, μία ιδιαίτερα σημαντική και σύνθετη έννοια. Εννοιολογικά, αντιπαρατέθηκε σε μία σειρά από γλωσσικές σημασίες. Ως δράση και δραστηριότητα που οδηγεί σε πράξεις, αντιτέθηκε προς την απλή συνήθεια, που αναστέλλει τη δράση. (ενέργεια – έξις). Ως δυναμική διαδικασία, που προηγείται και προϋποθέτει κάθε μορφή δράσης, αντιτέθηκε στη σημασία της ήδη συντελεσμένης πράξης (ενέργεια – έργον). Ως πραγματική δραστηριότητα και δράση που οδηγεί σε πράξη, αντιτέθηκε στην απλή δυνατότητα για δράση (δυνάμει – ενεργεία). Ως εν εξελίξει δράση, αντιτέθηκε στην ολοκληρωμένη δράση (ενέργεια – εντελέχεια). Με αυτή την σημασιολογική ιστορία, η λέξη ενέργεια στην προσεκτική χρήση της διαφέρει από τη λέξη πράξη.».
Η «Ενέργεια» λοιπόν δεν είναι πράξη ούτε δράση που γίνεται από απλή συνήθεια, ρουτίνα ή τυπική διαδικασία, αλλά μία εν εξελίξει δράση που παράγει έργο. Σε συλλογική μορφή, είναι μία δράση που απαιτεί να συνέλθουμε σε κοινότητες και να συνεργαστούμε με ζέση χωρίς καχυποψίες και εγωισμούς για να πετύχουμε το σκοπό που θα ωφελήσει όλους τους συμμετέχοντες και δεν θα αποδίδει μονάχα ατομικά οφέλη. Το όφελος του κάθε ένα θα περνάει μέσα από την κοινή δράση και το κοινό όφελος. Σε αυτή την πορεία χρειάζεται να προσέλθει κανείς με αποκλειστικό κίνητρο και σκοπό την επιτυχία μέσα από την συμπόρευση, την πειθάρχηση στους κανόνες της συνεργατικότητας, την αποδοχή του ρόλου του στην ομάδα και τον σεβασμό των άλλων και των ρόλων τους. Χρειάζεται να προσέλθει κανείς χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς «γραμμή» που θέλει να περάσει αποβλέποντας σε άδηλα προσωπικά οφέλη και προβολή. Να προσέλθει με διάθεση να εκτιμήσει τη διαφορετική άποψη ως καταλύτη δημιουργικής αναζήτησης αντί για το κυνήγι της κατάκτησης και της χρησιμοποίησης των άλλων για υποβόσκοντα σκοπό.
Τις τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα έχουμε γευτεί τις συνέπειες των χρόνιων αδυναμιών μας. Είχαμε φτάσει στο χείλος του γκρεμού μέσα από καθημερινές επιλογές και ιστορικές αρνήσεις. Είχαμε αρνηθεί τις αρχές εκείνες που είναι προϋποθέσεις ύπαρξης της δημοκρατίας, αξιοκρατία-ισονομία-ισοπολιτεία και είχαμε κατασκευάσει ένα είδωλο δημοκρατίας που το λατρέψαμε. Είχαμε δανειστεί με αμετροέπεια μερίδιο στην ευμάρεια. Είχαμε λάβει τ’ αγαθά άκοπα, το νομίζαμε κατόρθωμα, κι έτσι εξυψώθηκε στρεβλά το «εγώ». Μοιραία στερηθήκαμε την ανακάλυψη των ανθρωπίνων σχέσεων που χρειάζονται για να σφυρηλατηθεί η απόκτηση των αγαθών, δηλαδή της αλληλεγγύης, της αλληλοκατανόησης, της αλληλεξάρτησης, των συμβιβασμών, της συμπόρευσης, της υπομονής.
Και τι έχει απομείνει σήμερα εκτός από την προσμονή της επιδότησης, που ο καθένας λαμβάνει τον οβολόν του και σιωπά. Μας μάθανε και μάθαμε να ζούμε χωρίς τους άλλους, σαν να μην ξέρουμε κάν οτι υπάρχουν άλλοι. Όμως η πρόοδος και ο πλούτος θάρθουν από τη σμίξη των ανθρώπων, από την όσμωση των προσπαθειών. Ποιά η σύγκριση με το βιός το από κοινού καμωμένο, ζυμωμένο με τον ίδρωτα της κοινότητας, εκεί που δίπλα-δίπλα χέρι-χέρι βγαίνει τιμημένο ψωμί σαν απόσταγμα του κόπου κι όχι από το παρακάλι ή πονηρά καμώματα. Που φέρνει τους πολίτες κοντύτερα, να παραμερίσουν τις διαφορές τους και να ενωθούν σε κοινότητες στο κατόπι κοινού αγώνα. Που η κοινωνία τιμά αυτό τον αγώνα με αναγνώριση, σαν αντίδωρο που σταλάζει βάλσαμο στην καρδιά και στην ψυχή. Κάποτε η φτώχια ζούσε γιατί άπλωνε το χέρι κι ακουμπούσε καρδιές. Σήμερα ανοίγει την αγκαλιά μα την αγγίζει παγωνιά, ρίχνει χαμόγελο μα παίρνει μοναξιά, ζητάει να μετέχει μα της δίνουν κούφιο χώμα να πατά. Το μαράζι γίνεται βήμα γι’ αλλού για μακριά, κι εκεί στου τραίνου το σταθμό μιά στιγμιαία λοξή ματιά στην εφημερίδα διαβάζει για το «δημογραφικό».
Τόσο οι παρουσιάσεις της ημερίδας όσο και τα συμπεράσματα που δημοσιεύτηκαν, δείχνουν το δρόμο προς μία μοναδική ευκαιρία για την ευρύτερη επαρχία μας. Όπως προτάθηκε, πρέπει άμεσα να αναληφθεί πρωτοβουλία για τη δημιουργία μιας Ενεργειακής Κοινότητας με αντικείμενο την αξιοποίηση του πλούσιου αποθέματος αγροκτηνοτροφικής και δασικής βιομάζας που διαθέτει ο τόπος, με τη συνεργασία του Δήμου Καλαβρύτων, του Αγροτικού Συνεταιρισμού, του Δασαρχείου, των ντόπιων αγροτών και πολιτών. Μιάς Ενεργειακής Κοινότητας που θα γίνει πρότυπο τοπικής ανάπτυξης, περιβαλλοντικής προστασίας και επιστημονικά τεκμηριωμένης δασικής διαχείρισης. Μιάς Κοινότητας μ’ Ενέργεια κοινωνική, που θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και νέες πηγές εισοδήματος στην περιοχή με τρόπο βιώσιμο για να κρατήσει νέους ανθρώπους στον τόπο τους και να τους φέρνει κοντά.
Λάμπης Ζωγράφος
