Είναι μετρημένες στα δάκτυλα τους ενός χεριού οι συγκοινωνιακές υποδομές στην Ελλάδα που λειτουργούν συνεχώς και αδιάλειπτα επί 130 χρόνια.
Ο Οδοντωτός είναι μια απ’ αυτές.
Μια απ’ τις υποδομές που ότανολοκληρώθηκε η κατασκευή τους χαρακτηρίστηκαν ως τεχνολογικά επιτεύγματα πρώτης γραμμής,σφραγίζοντας μια ολόκληρη εποχή προόδου και εκσυγχρονισμού για την πατρίδα μας.
Σαν σήμερα, πριν από 130 χρόνια, στις 10 Μαρτίου 1896, ο πρώτος συρμός, αναχωρεί απ’ το Σταθμό του Διακοπτού με προορισμό τα Καλάβρυτα και αντιστρόφως.
Το τεχνολογικό θαύμα για το οποίο πολλοί δυσπιστούσαν αν θα μπορούσενα υλοποιηθεί ήταν μια πραγματικότητα.
Δικαιώνοντας τον Χαρίλαο Τρικούπη που τον Μάρτιο του 1889 εξαγγέλλει την κατασκευή της γραμμής.
Ο Τρικούπης βρίσκει τους πόρους για την χρηματοδότηση του έργου,επιμένει ακόμα κι όταν ανακύπτουν μεγάλες δυσκολίες και οραματίζεται η γραμμή.
Από εκείνη την ημέρα, απ’ τις 10 Μαρτίου 1896, ο Οδοντωτός δεν σταμάτησε ποτέ να συνδέει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα και αντιστρόφως.
Δεν σταμάτησε να λειτουργεί ούτε σε πολύ ζοφερές περιστάσεις.
Δεν σταμάτησε σε πολέμους, σε περιόδους αναταραχής, σε περιόδους μεγάλων οικονομικών κρίσεων, σε περιόδους σκοτεινές για την Δημοκρατία μας και την ενότητα του Έθνους μας, δεν σταμάτησε να λειτουργεί ούτε στην Κατοχή , δεν σταμάτησε να λειτουργεί ούτε σε κακοκαιρίες.
Το έργο ξεκίνησε το 1889, σε μια εποχή που θεμελιωνόταν το εγχώριο σιδηροδρομικό δίκτυο και μεγάλα έργα υποδομής αναμόρφωναν την ελληνική περιφέρεια.
Γάλλοι μηχανικοί και Ιταλοί τεχνίτες, με βαθιά κατάρτιση, με τεχνογνωσία και κυρίως με εμπειρία από αντίστοιχα έργα υψηλής δυσκολίας και μεγάλων απαιτήσεων στις Άλπεις, κατασκευάζουν στο Φαράγγι του Βουραϊκού μια διαδρομή 22,3 χιλιομέτρων.
Μια διαδρομή που ανεβαίνει σε υψόμετροκοντά 750 μέτρων και στην οποία περιλαμβάνονταιοδοντωτά τμήματα, μήκους 3,4 χιλιομέτρων.
Την κατασκευή αναλαμβάνειαρχικά Γαλλική εταιρεία.
Έτσι κι αλλιώς, ο Οδοντωτόςαπ’ την αρχή είχε όλα τα χαρακτηριστικά ενός κατασκευαστικού άθλου.
Αμέσως θα θεωρηθεί ως ένα από τα δυσκολότερα σιδηροδρομικά έργα της εποχής σ’ όλη την Ευρώπη καθώς οι αμαξοστοιχίες θα πρέπει να περάσουν με ασφάλεια από αλλεπάλληλες σήραγγες και γέφυρες ανεβαίνοντας κατά μήκος του Φαραγγιού.
Το έργο ολοκληρώνεται μετά από εργασίες έξι ετών και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.
Πέραν όλων των άλλων, δηλαδή πέραν του συγκοινωνιακού του ρόλου, ο Οδοντωτός καταφέρνει παράλληλα και απ’ το πρώτο δρομολόγιο του ν’ αναδείξει μ’ έναν απαράμιλλο και αυθεντικό τρόπο, απόλυτα εναρμονισμένο με το περιβάλλον, την ομορφιά και μοναδικότητα του Φαραγγιού του Βουραϊκού.
Το πρώτο δρομολόγιο γίνεταιμερικές μόνο εβδομάδες πριν τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896.
Έκτοτε, ο Οδοντωτός αποτελεί αναπόσπαστο και ταυτοτικό στοιχείο της ιστορικής, κοινωνικής, πολιτιστικής και τουριστικής φυσιογνωμίας ολόκληρου του Δήμου Καλαβρύτων και της ορεινής Αχαΐας.
Είναι σήμερα η στενότερη οδοντωτή σιδηροδρομική γραμμή σ’ όλη την Ευρώπη, με πλάτος 75 εκατοστών.
Είναι, επίσης, το δημοφιλέστερο τουριστικό τρένο στη χώρα σε βαθμό που πρώην επιτελείς του ΟΣΕ έχουν χαρακτηρίσει τον Οδοντωτό μας ως το υπ’ αριθμόν ένα εξαγώγιμο σιδηροδρομικό προϊόν της χώρας.
Δηλαδή, τουριστική διαδρομή που μαγνητίζει επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο.
Και όχι μόνο απλούς επισκέπτες.
Μερικές απ’ τις μεγαλύτερες σε απήχηση ταξιδιωτικές εκπομπές στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό έρχονται και ξανάρχονται για να θαυμάσουν και να ξαναθαυμάσουν αυτή τη μαγευτική σιδηροδρομική διαδρομή που είναι η ομορφότερη στην Ευρώπη και μια απ’ τις ομορφότερες σ’ όλο τον κόσμο.
Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι ο Οδοντωτός είναι η πιο φωτογραφημένη σιδηροδρομική γραμμή στην Ελλάδα, με εκατομμύρια φωτογραφίες στην Κοινωνική Δικτύωση και στο Διαδίκτυο, ιδίως σε σημεία όπως τα «Δικαστήρια», οι «Πόρτες», η λίθινη εξάτοξη γέφυρα στον «Κοκκινόβραχο», η Ζαχλωρού, ο Σταθμός των Καλαβρύτων κ.α.
Ένας εθνικός θησαυρός που αντί να τον προφυλάσσουμε ως κόρη οφθαλμού, αντί να τον προβάλλουμε σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης και να χτίζουμε γύρω του μια ολόκληρη ταξιδιωτική εμπειρία.
Είμαστε κατά της απαξίωσης, της υποβάθμισης και της δυσφήμισης.
Και επιτρέψτε μου, σήμερα στα γενέθλια του Οδοντωτού μας, να γίνω λίγο πιο συγκεκριμένος.
Αναφέραμε ήδη ότι τα δρομολόγια δεν σταμάτησαν ποτέ.
Ακόμα και όταν κάθε άλλος τρόπος πρόσβασης προς τον Δήμο Καλαβρύτων ήταν αδύνατος, εξαιτίας χιονοπτώσεων ή άλλων προβλημάτων στο οδικό δίκτυο, το τρένο μας λειτουργούσε κανονικά και απρόσκοπτα, αποτελώντας το μόνο σταθερό, αξιόπιστο και ασφαλές συγκοινωνιακό μέσο από το Διακοπτό στα Καλάβρυτα και αντιστρόφως.
Είναι δε αναρίθμητες οι φορές που ως Δήμος Καλαβρύτων έχουμε επισημάνει την προβληματική λειτουργία της γραμμής και έχουμε ζητήσει το εντελώς αυτονόητο.
Δηλαδή, την κανονική, την απερίσπαστη και ασφαλή εκτέλεση των δρομολογίων.
Σήμερα, οι ελλιπείς συντηρήσεις στο τροχαίο υλικό και στη γραμμή και οι συνεχείς βλάβες που όχι σπάνια καταλήγουν σ’ εγκλωβισμούς επιβατών και σε ματαιώσεις δρομολογίων, τραυματίζουν το κύρος του Οδοντωτού και σωρευτικά δημιουργούν όρους απαξίωσης.
Όρους απαξίωσης μιας σιδηροδρομικής γραμμής που -θα το επαναλάβω- αποτελεί εθνικό θησαυρό.
Η φετινή επέτειοςείναι μια επέτειος ορόσημο την οποία ο Δήμος Καλαβρύτων θα τιμήσει έτσι όπως πρέπει με ένα σύνολο δράσεων εκτεινόμενων σ’ όλο το 2026.
Μ’ εκδηλώσεις πολιτιστικού χαρακτήρα, με εκδόσεις, με γεγονότα που θα ενεργοποιούν και θα κάνουν όλους τους δημότες και τους επισκέπτες μας να συμμετάσχουν.
Σήμερα εδώ, στον Σταθμό των Καλαβρύτων, δίνουμε το σύνθημα.
Κάνουμε την αρχή.
Κάνουμε την αρχή με την συμβολική επανεκκίνηση της παλιάς ατμομηχανής, της ατμάμαξας Δ.Κ. 8001 η οποία πρέπει να ξαναλειτουργήσει, με την φωτογραφική έκθεση στον Σταθμό και με την αναγνώριση της μεγάλης προσφοράς δυο συνδημοτών μας που έχουν συνδέσει τ’ όνομά και τη ζωή τους με τον Οδοντωτό.
Του Νίκου Ταγαρούλια και του Αλέξη Λεχουρίτη.
Θέλουμε μέσα απ’ όλες τις εκδηλώσεις για τα 130 χρόνια να δείξουμε ότι ο Οδοντωτός μας δεν είναι ένα ιστορικό απολίθωμα ή ένα μουσειακό είδος αλλά είναι ένας φορέας ζωής, δύναμης και δημιουργίας για όλο τον Δήμο Καλαβρύτων.
Ένας φορέας που έχει βαθύ παρελθόν, έχει απροσμέτρητα μεγαλύτερο μέλλον και ξεφεύγει κατά πολύ απ’ τον χαρακτήρα ενός συγκοινωνιακού μέσου.
Ο Οδοντωτός μας δεν είναι μόνο ένα τρένο.
Ο Οδοντωτός είναι μέρος της ταυτότητας και της υπόστασης μας, φέρνοντας οξυγόνο και ζωή κάθε φορά που φτάνει στα Καλάβρυτα.
Φέτος, στα 130 χρόνια της γραμμής, στέλνουμε ένα μήνυμα που έχει διττό χαρακτήρα.
Πρώτον, τιμούμε το ίδιο το γεγονός.
Και δεύτερον, μέσα απ’ το σύνολο των δράσεων μας, σήμερα αλλά και τους επόμενους μήνες, στέλνουμε σε κάθε κατεύθυνση και σε όλους τους τόνους το σαφές μήνυμα μας.
Δηλαδή, κανονική και ασφαλής λειτουργία του Οδοντωτού, ανάπτυξη, εκσυγχρονισμός και επέκταση της γραμμής έτσι όπως έχει σχεδιαστεί και έχει αποφασιστεί.
Δεν ζητάμε τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο απ’ το εντελώς αυτονόητο.
Κλείνοντας, θα το πω για πολλοστή φορά ώστε ν’ ακουστεί όσο πιο καθαρά γίνεται.
Δεν έχουμε το παραμικρό περιθώριο ως κοινωνία και οικονομία να στερηθούμε -για οποιονδήποτε λόγο- τον Οδοντωτό.
Σεβασμός, λοιπόν.
Σεβασμός στην Ιστορία του, στον κοινωνικό και οικονομικό του ρόλο, σεβασμός στους επιβάτες του, σεβασμός στην ίδια τη φυσιογνωμία και ταυτότητα της περιοχής μας που χωρίς τον Οδοντωτό μας είναι μισή.
